Parlament skończył prace nad ustawą, która odbierze prawo jazdy na trzy miesiące kierowcom łamiącym przepisy na przejazdach kolejowych. Sejm uchwalił ją 8 października 2026 roku, Senat przyjął bez poprawek 13 października, a dzień później trafiła do prezydenta. Zacznie obowiązywać 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
To jeszcze nie jest obowiązujące prawo. Prezydent ma 21 dni na decyzję, czyli czas do 4 listopada. Może ustawę podpisać, zawetować albo skierować do Trybunału Konstytucyjnego. Za ustawą głosowało w Sejmie 422 posłów, a przeciw tylko 5, więc sporu politycznego wokół niej nie ma.
Za co policjant zabierze prawo jazdy
Ustawa dopisuje do Prawa o ruchu drogowym dwie nowe sytuacje, w których policjant zatrzymuje prawo jazdy na miejscu, za pokwitowaniem. Pierwsza obejmuje kilka zachowań:
- objechanie opuszczonych zapór lub półzapór,
- wjazd na przejazd, gdy zapory zaczęły się już opuszczać albo jeszcze nie skończyły się podnosić,
- wjazd za sygnalizator przy czerwonym świetle, czerwonym migającym albo dwóch na przemian migających światłach czerwonych.
Druga to wjazd na przejazd, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca, żeby pojechać dalej. Chodzi o sytuację dobrze znaną z miast: korek za torami, a kierowca i tak wjeżdża, licząc, że kolumna zaraz ruszy.
Potem sprawę przejmuje starosta, który wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące. Ten sam mechanizm działa już przy przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym. Zatrzymanie nie zastępuje kary za wykroczenie. Dziś za wjazd na czerwonym albo mimo zapór grozi mandat 2000 zł i 15 punktów karnych, a według Rzeczpospolitej te kary zostają bez zmian.
Obowiązkowy zakaz od sądu
Druga część ustawy zmienia Kodeks karny. Gdy kierowca spowoduje katastrofę w ruchu lądowym (art. 173), sąd będzie musiał orzec zakaz prowadzenia pojazdów na co najmniej 3 lata. Za sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy (art. 174) zakaz też będzie obowiązkowy. Ustawa nie podaje tu osobnego minimum, ale według uzasadnienia ma to być co najmniej rok. Dziś sąd może taki zakaz orzec, ale nie musi.
Te przepisy nie dotyczą wyłącznie przejazdów kolejowych, bo artykuły 173 i 174 obejmują każdą katastrofę w komunikacji. Rząd uzasadnia je jednak właśnie zderzeniami z pociągami.
Skąd ta zmiana
W uzasadnieniu projektu Ministerstwo Infrastruktury przytacza dane Komendy Głównej Policji. W 2024 roku na przejazdach kolejowych doszło do 39 wypadków, w których zginęły 23 osoby. W 2025 roku wypadków było 51, a ofiar śmiertelnych 27. Od stycznia do końca sierpnia 2026 roku policja odnotowała 35 wypadków i 16 zabitych.
W zdecydowanej większości tych wypadków winę ponosił kierowca. Kamery systemu CANARD zarejestrowały w 2024 roku 12 277 przypadków wjazdu na przejazd przy czerwonym świetle, w 2025 roku 7430.
Zachowania te charakteryzują się świadomym i celowym naruszeniem zakazu, a nie jedynie nieuwagą.
Tak autorzy projektu tłumaczą, dlaczego karę stosuje się od razu, jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy o wykroczenie. Uzasadnienie przypomina też, że podobne sankcje mają już m.in. Niemcy, Belgia i Rumunia.
Jeśli dopiero uczysz się do egzaminu, na teorii nic się nie zmienia. Pytania o przejazdy kolejowe od dawna sprawdzają dokładnie te zachowania, za które teraz będzie się tracić prawo jazdy: wjazd przy niepodniesionych do końca półzaporach, objeżdżanie zapór czy wjazd na tory bez miejsca po drugiej stronie. Zmienia się tylko cena błędu po egzaminie.
Naszym zdaniem trzy miesiące bez prawa jazdy zadziałają mocniej niż kolejna podwyżka mandatu, bo dla wielu osób samochód to dojazd do pracy. Skuteczność będzie jednak zależeć od tego, jak często policja będzie stać przy przejazdach, bo kara ma działać od razu, na miejscu. Będziemy sprawdzać, czy prezydent podpisze ustawę do 4 listopada i kiedy pojawi się ona w Dzienniku Ustaw.
Poniżej pytania egzaminacyjne o sytuacjach, których dotyczy nowa kara.
